Wat is scenario-gebaseerd werken volgens PGS 15?

Sophie · 22 aug 2026

Scenario-gebaseerd werken volgens PGS 15:2025 betekent dat je de opslagrisico’s niet langer beoordeelt op basis van vaste categorieën, maar op basis van concrete gevaarscenario’s die zich in jouw specifieke situatie kunnen voordoen. In plaats van een generieke checklist werk je met een risicobeoordeling die is afgestemd op de werkelijke stoffen, hoeveelheden en omstandigheden in jouw magazijn. De secties hieronder beantwoorden de meest gestelde vragen over wat dit in de praktijk betekent.

Wat verandert er door scenario-gebaseerd werken in de dagelijkse opslag?

Scenario-gebaseerd werken verandert de dagelijkse opslag doordat je niet meer kunt volstaan met het volgen van standaardvoorschriften. Je bent verplicht om per opslagsituatie te redeneren vanuit wat er mis kan gaan: brand, lekkage, reactie tussen stoffen. De maatregelen die je treft, moeten aantoonbaar zijn afgestemd op die specifieke risico’s.

Concreet betekent dit dat operationele keuzes zoals de indeling van je magazijn, de ventilatie-instellingen en de positionering van lekbakken niet langer worden bepaald door een standaardtabel, maar door een onderbouwde analyse van de scenario’s die in jouw opslagsituatie relevant zijn. Wie werkt met meerdere ADR-klassen tegelijk, moet per combinatie nadenken over wat er kan gebeuren en welke beheersmaatregelen daarvoor nodig zijn.

Voor SHEQ-managers betekent dit extra documentatieverplichtingen. De redenering achter elke maatregel moet traceerbaar zijn, zodat je bij een inspectie kunt laten zien waarom je bepaalde keuzes hebt gemaakt. Dat vraagt om een andere werkwijze dan voorheen, waarbij het volgen van de richtlijn op zichzelf al als voldoende werd beschouwd.

Welke scenario’s onderscheidt PGS 15:2025 en wat houden ze in?

PGS 15:2025 onderscheidt scenario’s op basis van de gevaren die bij verpakte gevaarlijke stoffen kunnen optreden: brand, explosie, toxische blootstelling en milieuverontreiniging door lekkage. Elk scenario beschrijft een specifieke combinatie van oorzaak, verloop en effect die beheersbaar moet worden gemaakt via technische of organisatorische maatregelen.

De richtlijn vraagt bedrijven om per opslaglocatie vast te stellen welke van deze scenario’s van toepassing zijn. Dat hangt af van de aanwezige ADR-klassen, de verpakkingsvormen, de hoeveelheden en de fysieke inrichting van de opslagruimte. Zo is het brandscenario bij klasse 3-vloeistoffen anders van aard dan bij klasse 5.1 oxiderende stoffen, en vraagt elk scenario om andere bouwkundige en installatietechnische voorzieningen.

Het werken met scenario’s maakt de richtlijn flexibeler dan voorheen, maar ook veeleisender. Je kunt niet meer volstaan met het voldoen aan een standaardeis; je moet aantonen dat je de relevante scenario’s hebt geïdentificeerd en dat je maatregelen effectief zijn voor die specifieke situatie.

Hoe verschilt scenario-gebaseerd werken van de oude PGS 15-aanpak?

De oude PGS 15-aanpak werkte met vaste voorschriften per stofcategorie: bepaalde klassen vereisten bepaalde voorzieningen, ongeacht de specifieke combinatie van omstandigheden. Scenario-gebaseerd werken vervangt dit door een risicogestuurde redenering waarbij de situatie zelf het vertrekpunt is, niet de categorie.

In de vroegere versie van de richtlijn kon een bedrijf compliance aantonen door te laten zien dat het aan de voorgeschreven technische eisen voldeed, zoals een bepaald type vloer of een minimale ventilatiehoeveelheid. De nieuwe aanpak vraagt om een stap terug: waarom is die maatregel nodig, voor welk scenario, en is die maatregel in jouw situatie ook daadwerkelijk afdoende?

Dit verschil heeft grote praktische gevolgen. Bedrijven die voorheen compliant waren op basis van hun installaties, moeten nu ook de onderliggende redenering kunnen documenteren. Tegelijkertijd biedt de nieuwe aanpak meer ruimte voor maatwerk: als je kunt aantonen dat een alternatieve maatregel het scenario even goed beheerst, is er meer flexibiliteit dan de oude richtlijn toestond.

Wat zijn de gevolgen voor samenopslag van verschillende ADR-klassen?

Samenopslag van verschillende ADR-klassen wordt onder PGS 15:2025 beoordeeld op basis van de scenario’s die ontstaan door de combinatie van die klassen. Stoffen die bij contact of bij een brand gevaarlijk op elkaar kunnen reageren, mogen niet samen worden opgeslagen tenzij de scenario’s voor die combinatie aantoonbaar zijn beheerst.

De bekende restricties blijven van kracht: klasse 3 ontvlambare vloeistoffen en klasse 5.1 oxiderende stoffen vereisen gescheiden opslag vanwege het brandscenario dat bij een combinatie kan ontstaan. Klasse 8 bijtende stoffen en klasse 6.1 giftige stoffen kennen eigen eisen rondom lekbakken en compartimentering. Wat verandert, is dat je de onderbouwing voor deze scheiding nu expliciet moet vastleggen als onderdeel van je scenariobeoordeling.

Voor bedrijven die meerdere ADR-klassen opslaan, betekent dit dat de inrichting van het magazijn directer moet aansluiten op de scenarioanalyse. Een opslagindeling die voorheen werd geaccepteerd op basis van tabelwaarden, kan nu aanvullende documentatie of aanpassing vereisen als de scenariobeoordeling uitwijst dat de beheersmaatregelen onvoldoende zijn. Bij Versteijnen monitoren onze SHEQ-specialisten actief de ontwikkelingen rondom PGS-richtlijnen, zodat de chemische opslag en het ADR-transport van uw stoffen te allen tijde compliant zijn.

Hoe toon je als bedrijf aan dat je voldoet aan de scenario-eisen?

Compliance met de scenario-eisen van PGS 15:2025 toon je aan door een gedocumenteerde risicobeoordeling te overleggen waarin per relevant scenario staat beschreven welke maatregelen zijn getroffen en waarom die maatregelen afdoende zijn. Dit document vormt de kern van je aantoonbaarheid bij een ILT-inspectie of omgevingsvergunningsprocedure.

De documentatie moet minimaal de volgende elementen bevatten:

Een overzicht van de opgeslagen gevaarlijke stoffen per ADR-klasse en verpakkingsvorm
Een beschrijving van de relevante gevaarscenario’s per opslagsituatie
De technische en organisatorische maatregelen die elk scenario beheersen
Een onderbouwing waarom die maatregelen effectief zijn voor de specifieke situatie
Een procedure voor periodieke herziening, bijvoorbeeld bij wijziging van de opgeslagen stoffen

Naast de documentatie is het belangrijk dat de feitelijke situatie in het magazijn overeenkomt met wat op papier staat. Een goed gedocumenteerde scenariobeoordeling die niet overeenkomt met de werkelijke inrichting biedt geen bescherming bij een inspectie. Regelmatige interne audits en het actueel houden van de beoordeling zijn daarom even belangrijk als de initiële documentatie.

Twijfel je of jouw huidige opslag en procedures voldoen aan de nieuwe PGS 15:2025-eisen? Neem contact op met onze specialisten voor een vrijblijvend gesprek over uw specifieke situatie.

Veelgestelde vragen

Hoe begin ik met het opstellen van een scenariobeoordeling als ik daar nog geen ervaring mee heb?

Begin met een volledige inventarisatie van alle gevaarlijke stoffen die je opslaat: ADR-klasse, verpakkingsvorm, maximale hoeveelheid en opslaglocatie. Gebruik dit overzicht als basis om per stof of combinatie te redeneren welke gevaarscenario's realistisch zijn, zoals brand, lekkage of reactie. Voor bedrijven zonder interne SHEQ-expertise is het aan te raden om een gespecialiseerde adviseur in te schakelen voor de eerste beoordeling, zodat je een gedegen sjabloon hebt dat je daarna zelf kunt actualiseren.

Hoe vaak moet ik mijn scenariobeoordeling herzien?

Je scenariobeoordeling moet in ieder geval worden herzien bij elke relevante wijziging in je opslagsituatie, zoals het toevoegen van een nieuwe stof, een verandering in de hoeveelheden, een verbouwing van het magazijn of een aanpassing van de bedrijfsprocessen. Daarnaast is een periodieke herziening op vaste momenten, bijvoorbeeld jaarlijks, een aanbevolen best practice om te garanderen dat de beoordeling actueel blijft. Na een incident of bijna-incident is een directe herziening verplicht om te bepalen of de bestaande maatregelen afdoende waren.

Wat zijn de meest gemaakte fouten bij de implementatie van scenario-gebaseerd werken?

Een veelgemaakte fout is het kopiëren van een generieke scenariobeoordeling zonder deze aan te passen aan de specifieke situatie in het eigen magazijn; inspecteurs herkennen dit direct en het biedt geen juridische bescherming. Een andere veelvoorkomende fout is het wel documenteren van de scenariobeoordeling, maar het niet doorvoeren van de bijbehorende maatregelen in de fysieke inrichting van de opslagruimte. Tot slot onderschatten bedrijven regelmatig het belang van het actueel houden van de documentatie na wijzigingen in het assortiment of de opslagindeling.

Geldt de PGS 15:2025 scenariobenadering ook voor kleine hoeveelheden gevaarlijke stoffen?

Ja, de scenariobenadering geldt in principe voor alle opslagsituaties waarop PGS 15:2025 van toepassing is, ongeacht de hoeveelheid. Voor kleinere hoeveelheden kan de scenariobeoordeling wel proportioneel eenvoudiger zijn, omdat het risicoprofiel beperkter is en minder scenario's relevant zullen zijn. De richtlijn biedt ruimte voor een risicogestuurde aanpak, wat betekent dat de diepgang van je documentatie mag aansluiten bij de werkelijke risico's die de opgeslagen hoeveelheden met zich meebrengen.

Kan ik als bedrijf zelf alternatieve maatregelen voorstellen in plaats van de standaard technische eisen?

Ja, dat is juist een van de voordelen van de scenario-gebaseerde aanpak ten opzichte van de oude PGS 15. Als je kunt aantonen dat een alternatieve maatregel het betreffende gevaarscenario even effectief beheerst als de standaardoplossing, biedt de richtlijn ruimte om die afwijking toe te passen. Het is hierbij essentieel dat de onderbouwing volledig gedocumenteerd is en dat je bij voorkeur vooraf afstemming zoekt met het bevoegd gezag, zodat je niet voor verrassingen komt te staan tijdens een inspectie of vergunningsprocedure.

Wat zijn de gevolgen als mijn scenariobeoordeling bij een ILT-inspectie onvoldoende wordt bevonden?

Als de ILT (Inspectie Leefomgeving en Transport) bij een inspectie vaststelt dat je scenariobeoordeling ontbreekt, onvolledig is of niet overeenkomt met de werkelijke opslagsituatie, kan dit leiden tot een waarschuwing, een last onder dwangsom of in ernstige gevallen een tijdelijke stillegging van de opslagactiviteiten. Naast de directe handhavingsconsequenties kan een ontoereikende beoordeling ook gevolgen hebben voor je omgevingsvergunning. Het is daarom verstandig om de beoordeling proactief te laten toetsen voordat een inspectie plaatsvindt.

Hoe ga ik om met tijdelijke opslag van stoffen die normaal niet in mijn magazijn aanwezig zijn?

Tijdelijke opslag van afwijkende stoffen valt ook onder de scenarioverplichtingen van PGS 15:2025, ook al gaat het om een eenmalige of kortdurende situatie. Voordat je een nieuwe stof tijdelijk opslaat, moet je beoordelen of de bestaande maatregelen in je magazijn ook voor die stof en de bijbehorende scenario's afdoende zijn. Leg deze beoordeling, ook al is ze beknopt, vast in je documentatie en zorg dat medewerkers op de hoogte zijn van eventuele aanvullende voorzorgsmaatregelen voor de duur van de tijdelijke opslag.