Wat is PGS 15?

Sophie · 07 sep 2026

PGS 15 is een Nederlandse praktijkrichtlijn voor de opslag van verpakte gevaarlijke stoffen. De richtlijn beschrijft welke technische en organisatorische maatregelen bedrijven moeten treffen om risico’s bij de opslag van gevaarlijke stoffen beheersbaar te houden en aantoonbaar te voldoen aan wet- en regelgeving. PGS 15 geldt voor een breed scala aan sectoren, van chemie en industrie tot landbouw en logistiek. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over PGS 15, van de toepassingsgebieden tot de nieuwste wijzigingen in 2025.

Welke stoffen vallen onder PGS 15?

PGS 15 is van toepassing op de opslag en tijdelijke opslag van verpakte gevaarlijke stoffen die zijn ingedeeld in de ADR-gevarenklassen, aangevuld met CMR-stoffen, afvalstoffen, gewasbeschermingsmiddelen en biociden. De richtlijn richt zich specifiek op stoffen in verpakking, dus niet op bulkopslag in tanks of silo’s.

Concreet gaat het om stoffen uit ADR-klassen zoals klasse 3 (brandbare vloeistoffen), klasse 6.1 (giftige stoffen), klasse 8 (bijtende stoffen) en klasse 9 (diverse gevaarlijke stoffen). Maar ook oxiderende stoffen (klasse 5.1), ontvlambare gassen (klasse 2) en explosieve stoffen (klasse 1) kunnen onder PGS 15 vallen zodra ze in verpakking worden opgeslagen. CMR-stoffen, stoffen die kankerverwekkend, mutageen of reproductietoxisch zijn, verdienen speciale aandacht omdat voor deze categorie aanvullende eisen gelden rondom blootstelling en documentatie.

Kortom: als een stof een gevarenpictogram draagt en in verpakking wordt opgeslagen, is de kans groot dat PGS 15 van toepassing is.

Voor welke bedrijven is PGS 15 verplicht?

PGS 15 is verplicht voor bedrijven die verpakte gevaarlijke stoffen opslaan boven bepaalde drempelwaarden en daarvoor een omgevingsvergunning nodig hebben of vallen onder de meldingsplicht van het Activiteitenbesluit. Dit geldt voor industriële bedrijven, chemische producenten, logistieke dienstverleners, groothandels en agrarische bedrijven die met bestrijdingsmiddelen werken.

De verplichting hangt samen met de hoeveelheid en de gevarenklasse van de opgeslagen stoffen. Kleine hoeveelheden voor eigen gebruik op kantoor of in een werkplaats vallen buiten de scope. Zodra een bedrijf echter structureel grotere hoeveelheden gevaarlijke stoffen opslaat in een magazijn of opslaglocatie, is PGS 15 het toetsingskader dat het bevoegd gezag, doorgaans de gemeente of de omgevingsdienst, hanteert bij vergunningverlening en inspecties door de ILT (Inspectie Leefomgeving en Transport).

Ook logistieke dienstverleners die gevaarlijke stoffen opslaan namens derden vallen onder PGS 15. Wij bij Versteijnen beschikken over PGS 15-gecertificeerde opslagfaciliteiten vanuit de Europese Distributie Campus in Tilburg, inclusief alle benodigde vergunningen, zodat onze klanten zelf niet door een langdurig vergunningstraject hoeven.

Wat zijn de belangrijkste eisen voor een PGS 15-magazijn?

Een PGS 15-magazijn moet voldoen aan eisen op het gebied van brandveiligheid, ventilatie, lekbeheersing, toegangsbeveiliging en documentatie. De kern is dat het magazijn zo is ingericht dat een incident beheersbaar blijft en de omgeving beschermd wordt tegen de gevolgen van een calamiteit.

De belangrijkste technische eisen zijn:

Brandcompartimentering: het magazijn moet zijn onderverdeeld in brandcompartimenten met de juiste brandwerendheid, afhankelijk van de opgeslagen stofklassen.
Vloeistofdichte vloer en lekbak: om lekkages op te vangen en verspreiding van gevaarlijke stoffen te voorkomen.
Ventilatie: zowel mechanische als natuurlijke ventilatie moet voldoen aan minimale luchtverversingssnelheden om gevaarlijke concentraties te voorkomen.
Branddetectie en blussystemen: afhankelijk van de gevarenklasse kunnen sprinklerinstallaties, CO₂-systemen of schuimblussers verplicht zijn.
Toegangsbeveiliging: het magazijn moet afsluitbaar zijn en onbevoegden mogen er geen toegang toe hebben.
Registratie en documentatie: een up-to-date overzicht van aanwezige stoffen, veiligheidsinformatiebladen (VIB) en een risicobeoordeling zijn verplicht.

Naast de technische eisen gelden ook organisatorische maatregelen, zoals het trainen van personeel, het opstellen van noodprocedures en het aanwijzen van een verantwoordelijke voor de gevaarlijke stoffen.

Welke stoffen mogen niet samen worden opgeslagen?

PGS 15 bevat strikte regels voor samenopslag: stoffen die bij contact of in elkaars nabijheid gevaarlijke reacties kunnen veroorzaken, mogen niet in hetzelfde brandcompartiment of vak worden opgeslagen. De samenopslagtabel in PGS 15 is daarvoor het leidende instrument.

Een bekend voorbeeld is ADR-klasse 3 (brandbare vloeistoffen) en klasse 5.1 (oxiderende stoffen): deze combinatie vergroot het brandrisico aanzienlijk en is in de meeste gevallen niet toegestaan zonder fysieke scheiding. Hetzelfde geldt voor klasse 8 (bijtende stoffen) in combinatie met klasse 6.1 (giftige stoffen) bij bepaalde concentraties, of voor ontvlambare gassen naast brandbare vloeistoffen.

De samenopslagregels zijn gebaseerd op het principe dat stoffen die elkaars gevaarseigenschappen versterken, ruimtelijk van elkaar gescheiden moeten worden. Dit kan door middel van een brandwerende wand, een aparte ruimte of een minimale afstand. In de praktijk betekent dit dat een goed PGS 15-magazijn is ingedeeld in zones per stofklasse, met duidelijke markeringen en een actueel opslagregister.

Wat verandert er met de nieuwe PGS 15:2025?

De definitieve versie PGS 15:2025 is vastgesteld door het Bestuurlijk Omgevingsberaad en sluit beter aan op de Omgevingswet. De belangrijkste vernieuwing is de introductie van scenario-gebaseerd werken: in plaats van standaardmaatregelen voor te schrijven, moeten bedrijven nu aantonen welke risicoscenario’s van toepassing zijn en welke maatregelen daarvoor passend zijn.

Naast het scenario-gebaseerde denken zijn er aangescherpte eisen op drie concrete gebieden:

Brandwerendheid: de eisen voor brandcompartimenten zijn herzien en in bepaalde situaties aangescherpt, afhankelijk van de aard en hoeveelheid van de opgeslagen stoffen.
Ventilatie: de normen voor minimale luchtverversing zijn verduidelijkt en in sommige gevallen strenger geworden, met name voor magazijnen met vluchtige stoffen.
Risicobeoordeling en documentatie: bedrijven moeten hun risicobeoordeling explicieter koppelen aan de gekozen maatregelen en dit aantoonbaar vastleggen.

Voor SHEQ-managers betekent dit dat bestaande magazijnen in 2026 mogelijk moeten worden getoetst aan de nieuwe eisen. Een kloof tussen de huidige situatie en PGS 15:2025 kan leiden tot aanpassingsverplichtingen bij de eerstvolgende vergunningverlening of inspectie. Het is verstandig om tijdig een gap-analyse uit te voeren en zo nodig aanpassingen door te voeren voordat de ILT op bezoek komt.

Wanneer heb je een omgevingsvergunning nodig voor PGS 15-opslag?

Een omgevingsvergunning voor PGS 15-opslag is nodig zodra de hoeveelheid opgeslagen gevaarlijke stoffen bepaalde drempelwaarden overschrijdt die zijn vastgelegd in het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal) onder de Omgevingswet. Onder die drempelwaarden volstaat een melding of gelden alleen de algemene regels van het Bal.

De drempelwaarden verschillen per gevarenklasse. Voor brandbare vloeistoffen (klasse 3) liggen de grenzen anders dan voor giftige stoffen (klasse 6.1) of oxiderende stoffen (klasse 5.1). Zodra een bedrijf meerdere stofklassen combineert, gelden optellingsregels die ertoe kunnen leiden dat een vergunningplicht eerder van toepassing is dan op basis van één stofklasse zou worden verwacht.

Het vergunningtraject zelf kan maanden in beslag nemen: een aanvraag indienen, het bevoegd gezag beoordeelt de situatie, en soms is een omgevingsdialoog of milieueffectrapportage vereist. Voor bedrijven die snel willen opschalen, is dit een reëel knelpunt. Een praktische oplossing is het uitbesteden van de opslag aan een gecertificeerde logistieke partner die al beschikt over de benodigde vergunningen. Neem contact op met onze specialisten om te bespreken hoe wij uw gevaarlijke stoffen compliant kunnen opslaan, zonder dat u zelf door een vergunningstraject hoeft.

Veelgestelde vragen

Hoe voer ik een gap-analyse uit voor PGS 15:2025?

Begin met het inventariseren van uw huidige opslagsituatie: welke stoffen slaat u op, in welke hoeveelheden en in welke ruimtes? Vergelijk dit vervolgens met de nieuwe eisen uit PGS 15:2025, met name op het gebied van brandcompartimentering, ventilatie en de vereiste risicobeoordeling. Schakel bij twijfel een gecertificeerd adviseur in die ervaring heeft met PGS 15-audits, zodat u tijdig weet welke aanpassingen nodig zijn vóór de eerstvolgende inspectie of vergunningverlening in 2026.

Wat zijn de meest gemaakte fouten bij het inrichten van een PGS 15-opslagruimte?

De meest voorkomende fouten zijn: onvolledige of verouderde documentatie (zoals ontbrekende veiligheidsinformatiebladen of een niet-actueel opslagregister), onjuiste samenopslag van incompatibele stofklassen, en onvoldoende ventilatie voor de specifieke stoffen die worden opgeslagen. Een andere veelgemaakte fout is het niet trainen van medewerkers op de geldende noodprocedures, wat bij een inspectie door de ILT direct tot een overtreding kan leiden.

Geldt PGS 15 ook voor tijdelijke opslag, bijvoorbeeld op een laad- en loskade?

Ja, PGS 15 is expliciet ook van toepassing op tijdelijke opslag van verpakte gevaarlijke stoffen, zoals op een laad- en loskade of in een expeditieruimte. De richtlijn maakt onderscheid tussen kortdurende tijdelijke opslag (doorgaans minder dan 72 uur) en structurele opslag, waarbij voor de kortdurende variant soms lichtere eisen gelden. Het is belangrijk om per situatie te toetsen welke eisen van toepassing zijn, omdat de ILT ook tijdelijke opslagplekken beoordeelt tijdens inspecties.

Hoe werkt het scenario-gebaseerde werken in de praktijk onder PGS 15:2025?

Scenario-gebaseerd werken houdt in dat u als bedrijf niet langer simpelweg een standaardlijst met maatregelen afvinkt, maar zelf aantoont welke risicoscenario’s reëel zijn voor uw specifieke opslagsituatie en welke maatregelen daarvoor proportioneel en passend zijn. In de praktijk betekent dit dat u een gedocumenteerde risicobeoordeling opstelt waarin u scenario’s beschrijft zoals brand, lekkage of een reactie tussen stoffen, en per scenario de gekozen beheersmaatregel onderbouwt. Dit vraagt meer voorbereiding dan de oude aanpak, maar biedt ook meer flexibiliteit om maatwerk te leveren dat aansluit op uw specifieke bedrijfssituatie.

Wat moet ik doen als ik een nieuwe gevaarlijke stof wil toevoegen aan mijn bestaande PGS 15-opslag?

Controleer eerst of de nieuwe stof valt binnen de ADR-klassen of CMR-categorieën die al vergund zijn, en of de toevoeging de drempelwaarden voor uw vergunning overschrijdt. Raadpleeg vervolgens de samenopslagtabel om te bepalen of de nieuwe stof compatibel is met de stoffen die al aanwezig zijn. Als de toevoeging leidt tot een wijziging van de vergunde situatie, moet u dit melden bij of voorleggen aan uw bevoegd gezag (gemeente of omgevingsdienst) voordat u de stof daadwerkelijk opslaat.

Welke documentatie moet altijd aanwezig zijn in of bij een PGS 15-magazijn?

Op grond van PGS 15 moet minimaal de volgende documentatie aanwezig en direct raadpleegbaar zijn: een actueel opslagregister met de aanwezige stoffen en hoeveelheden, de veiligheidsinformatiebladen (VIB) van alle opgeslagen stoffen, de risicobeoordeling inclusief de gekozen beheersmaatregelen, en de noodprocedures voor calamiteiten zoals brand of lekkage. Onder PGS 15:2025 geldt bovendien dat de risicobeoordeling expliciet gekoppeld moet zijn aan de getroffen maatregelen, wat hogere eisen stelt aan de kwaliteit en traceerbaarheid van uw documentatie.

Is het uitbesteden van PGS 15-opslag aan een logistiek dienstverlener een volwaardige complianceoplossing?

Ja, mits de logistiek dienstverlener beschikt over de juiste PGS 15-gecertificeerde faciliteiten én de bijbehorende omgevingsvergunningen voor de specifieke stofklassen die u wilt opslaan. Door de opslag uit te besteden, draagt u de verantwoordelijkheid voor de fysieke naleving van PGS 15 over aan de dienstverlener, wat u vrijstelt van het doorlopen van een eigen vergunningstraject. Zorg er wel voor dat contractueel is vastgelegd welke stoffen worden opgeslagen, in welke hoeveelheden, en dat u als opdrachtgever nog steeds beschikt over de vereiste veiligheidsinformatiebladen en een actueel overzicht van uw uitbestede voorraad.